Model Trenciler Kulübü üyelerinden Sn. Teoman Kardaşlar'ın Liliput BR 52 modelini eskitme ve Türk modeline çevrim çalışmaları. 

Liliput BR 52 model inceleme: 

Modelimizin kutusu çok şık. Eldivenlerimizi giyerek modelin üzerinde herhangi bir zedelenmeye fırsat vermemeye çalışıyoruz. Eldivenler, yalnız boya çalışmalarında değil bu tür model incelemelerinde de kullanılmalıdır. Çünkü elimiz ve özellikle parmak uçlarımızda vücudumuzun salgıladığı yağ model üzerinde iz bırakabilir aynı zamanda baskısı çok ince uygulanmış yazıların aşınmasına yol açabilir.

Bu açıklamalardan sonra kutudan lokoyu dikkatlice çıkarıyoruz.


Taşıyıcı ve koruyucu kalın asetat kaptan modeli alıyoruz.


Masa büyüteci ve el büyütecinde modelimizin heryanı incelemeye alınıyor.

                                                 
                                                               Br 52 aksesuarları ve tanıcı, bakım planları.

Liliput BR52 modelinin buhar kazanı bölümü mika, tenderi ise metal dökümdür. Fleischmann Br 50 kayık tender modelinde de aynı durum vardır. İlginç, her iki firmanın kayık tenderli modellerinde tenderleri metal döküm yapılmış. Planda da görüldüğü gibi motor tenderde bulunmaktadır.

Şimdi de modelimizi değişik açılardan gözlemleyelim. Modelimizi show standına alıyoruz. Sağa, sola döndürmede ve değişik açılardan incelemede daha güvenilirli olması açısından, bu şekilde gösterimde bulunmak uygundur.

Sol ve sağ cepheden görüntüler. Detaylar harika yapılmış.

Modelimizin üstünden ve tenderinden görüntüler. İşçilik çok iyi ve kaliteli. Ancak bu lokomotifin gövde yapısındaki sadelik gerçeğinde de aynı olduğundan bizleri görüntü olarak aldatmasın. Bu model TCDD' de kullanılanın aynısı hiçbir eksiği ve fazlası olmadan görüldüğü gibi yapılmış.


İşte en can alıcı bölüm biyellerden ayrıntı. Muhteşem detay buharlı lokoları bizde hayran bırakan en önemli yerleri. Çalıştıklarında, bakmaya doyulamayan hareketli parçalar.

Modelin bütününde plastik üzerine airbrushla boya tatbik edilmiş. Bazı model markaları, buharlı lokolarının gövde renklerini, plastik kalıba enjekte edildiğinde, plastiğin ham maddesine renk vererek üretirler. Böylece ikinci bir işten kaçınırlar. Oysa Liliput bu modelinde; plastik gövde kazan kısmına ve metal gövde tendere, kalıptan çıktıktan sonra siyah boyayı birkez daha modelin üzerine uygulamış. Bizdeki TCDD BR52'lerde, ön kısmıyla modelin ön kısmında farklılıklar bulunmaktadır.

Modelin kazanının ön kapağı üstünde far, meteşeler, kapak aç-kapa vanası gibi detaylar yok. Gerçi kapağın üstünde farın bulunduğu yerde ince bir delik görülüyor ama kutudan bu şekilde modelimiz çıkmış bulunuyor. Ayrıca, domuzluk tabir edilen; ray üzerindeki cisimleri lokoya zarar vermesin diye koruyucu panel parçasıyla, bağlantı aparatları ek detay parçaları verilmiş. Domuzluk kırmızı plastik. Bizdeki lokoda siyah zemin üzeri beyaz şerit olarak boyanmış.

Demekki modeli bizdeki lokoya çevireceğimiz zaman ,far ilavesi yapılacak, domuzluk yeniden bizdeki renklere göre boyanacak. İmkanlar doğrultusunda menteşe ve kapak vanası yapılmaya çalışılacak. Gövde plaketleri, Ay Yıldız, TCDD yazısı ve 56000 numaraları(isteğe göre bu numara çeşitlilik gösterebilir. Örneğin ben 56507 yapacağım fotodaki buharlının gövde numarasıdır.) uyarlanacak.

Markiz ve tender dış bölümünden güzel bir detay. Yazıların işlenişi bence çok mükemmel.


Lokomotifin alt yapısından bir görünüş. Motor dişlilerinin, metal oluşu sağlamlık açısından gayet iyi, başka firma
üretimlerinde bu dişliler genelde plastik oluyor. Bu arada incelemede ilginç bir durumu keşfediyorum. Tamponlar yaylı! bu özellik te  lokomotifin işçiliğine  ayrı bir değer katıyor.
               

Sıra geldi lokomuzun, domuzluk denen parçasının motajına. Bu parça modelin içinden ilave aksesuar olarak çıkyor.
Üzerindeki parçayı dikkatli bir şekilde küçük tornovida ve cımbız kullanarak söküyoruz.

Değiştireceğimiz parçayı, yerine rahat yerleşmesi için alıştırma yaparak, maket bıçağıyla biraz fazlalığını alıp yerine oturtuyoruz. Bu panel kısmı bizim Br 52' lerde kullanılan kısım.

Sonra yerine bu bolğu dikatli bir şekilde otutuyoruz.


Sıra geldi ön ve arka bağlantı aparatların montajına. Tenderin kanca ve diğer bağlantılarında sorun olmadan açık olan deliklere ilgili parçaları takıyoruz. Ancak ön kısımda sadece kanca için delik açılmış, diğer parçaların oturacağı delikler açılmamış bu yüzden ufak bir operasyon yapıyoruz. 0.5mm'lik matkap ucuyla delik açma işini hallediyoruz.


Kanca ve diğer bağlantı parçalarını taşıyıcı plastik şasiden maket bıçağıyla kesiyoruz. Tender ve ön kısımda, cımbızla
yerlerine oturtuyoruz.

Yine ayrı parça olarak verilen piston parçalarını da yerlerine takıyoruz.


Bacadaki oynar kapak detayını da gözden kaçırmıyoruz. Modelimizi inceledikçe bu modelin güzellikleri ve kalitesi
gerçek anlamda ortaya çıkıyor.


Modelimizin aksesur operasyonu tamamlanıyor. Sadece domuzluğun siyah beyaz şeritli kısmı, boya için sıra bekliyor.

Liliput Br 52 Buharlı lokomotifin eskitme ve kirletme çalışmaları.


Kuru pastel boyamızı, bir zımpara üzerinde toz haline getiriyoruz.Daha sonra ince suluboya fırçasıyla modelimizin üzerine en çok kirlenebilen yağ, pas içeren alanlara sürüyoruz. Renkleri de kirlenme ve eskime şartlarına uygun şekilde kullanıyoruz. Tekerlek üzerleri, frenler ve yayların olduğu bölgelere siyahla müdahale ediyoruz.


Çalışmamızı sürdürürken, aradaki farkı kontrol etmek amacıyla gözlemleme yaparak, daha önceki ve sonraki görüntülerini kıyaslıyoruz. Kirletme, modelin görüntüsünde daha gerçekçi bir görünüm sağlıyor.


Önceden belirttiğimiz gibi renkleri amacına uygun kullanıyoruz.Bu bölümde pistonların bulunduğu parçaya gri rengi uygulayarak üzerindeki detayları ortaya çıkarmaya çalışıyoruz. Üst parçalar daha açık alt kısımlar daha koyu olduğu için siyahlada oynayarak renk efektleri oluşturuyoruz.


Kanatçıklarda biraz da pas havası oluşturalım. Bunun için oksit sarıyı kullanıyoruz. Adından anlaşıldığı gibi oksitlenmenin, yani pasın oluştuğu yerleri bu renkle çalışıyoruz.Burada kanatların tutunmasını sağlayan puntalar bizim için iyi bir
renk gösterici konumda. Buralarda fırçamızla oynuyor, üzerinde adeta dans ettirerek toz pasteli çalışıyoruz. Bazen dikey bazen yatay bazen de yuvarlaklar yaptırarak çalışma yapıyoruz. Kulak temizleme pamuğuyla da boya fazlalıklarını alıp birazda boyanın üzerinde okşar gibi pamuğu dolaştırarak yüzeye yayıyoruz.



Şimdi de biraz tenderle ilgilenelim. Tenderimizin hava şartlarının da etkisiyle boyalarında biraz solgunluk olabilir. Kömür bölümünün dış yüzeyindeki destekleyici parçalar tozlanarak kirli görüntü oluşturur. Burada koyu açık değerlerde gri renkleri kullanıyoruz. Tenderimizin su alan bölümünde genelde suyun konduğu kapakçıkların çevresinde kireçlenme ve pas oluşur. Bu renkleri elde etmek için beyaz, oksit sarı, kahverengi, gri renkleri kullanıyoruz. Pas efekti elde etmek için bant kullanıp fırçamızla müdahalede bulunuyoruz. Sonra bu bantlama işini birkaç kez sıralı bir şekilde yapıyoruz.



Ana gövde üzerinde de çeşitli renk efektleri yaratıyoruz. Giriler, siyahlar, kahverenkleri, beyazlar ve sarılarla oynayarak kir pas etkisi vermeye çalışıyoruz.

Modelimiz eskimiş ve kirlenmiş olarak yeni görüntüsüne kavuşuyor.


Modelimizin ilk hali


Eskitme ve kirlenmiş haliyle, ilk hali arasındaki farkı görüyoruz. Fabrika çıkışlı renkler ne kadar sert görünüyor. Oysa müdahale edilip, eskitilmiş ve kirlenmiş hali göze daha hoş ve gerçekçi görünüyor.


Elimden geldiğince Liliput Br 52' ye weathering yapmaya çalıştım.

Kuru pastel boyalar, okullarda kullanılan boyalardan farklı boyalardır.Bizim öğrencilik yıllarımızda ve şimdi öğretmenlik yaptığım şu anda da okullarda öğrencilere resim çalışmalarında kullandırttığımız boyalar yağlı pasteldir.

Yağlı pastelin özellikleri; daha yapışkan ve işlenmesi daha kolay, renk geçişlerinde kağıt üzerinde iyi sonuç veren bir yapıları vardır. Biz bu boyaları, modellerimiz üzerinde eskitme çalışmalarında kullanmıyoruz.

Kullanacağımız kuru pastel boyalar; daha profesyonel resim çalışmalarında ve fotoğraf kartı üzerinde fotoğraf rötuşlamalarında kullanılan boyalardır. Karakalem tekniğini düşünün, aynı tarzı kuru pastelle daha nitelikli ve renkli olarak çalışabiliriz. Tabi bu çalışmalar öğrencilerin biraz daha üst seviyesinde olan akademik çalışmalardır.

Şimdi siz bu boyaları resim ve hobi malzemesi satan büyük kırtasiye mağazalarından temin edebilirsiniz.
Bu boyaların yapısal özelliği tebeşir gibi olup, toz haline getirilebiliniyor olmasıdır. Zımpara kağıdına sürterek toz haline gelmesini sağlıyoruz.  600 numara su zımparası bu iş için en uygun olanıdır.

Temin edeceiğiniz ince suluboya fırçasıyla bu işi çözebilirsiniz. Fırçalarda; samur uçlu fırça olup 0 veye 1 numara olmalıdır.

Zıpara üzerinde toz haline gelmiş pasteli, modelin kirlenme ve eskimesine uygun olan yerlerine fırçamızla alıp sürüyoruz. Fazlalıkları hafif üfleyerek atıp, kulak temizleme pamuğuyla da ovalayıp çalışmamamızı sürdürüyoruz.

''İzmir Trenlerinde Br 52'' başlığına uygun, İzmir ve çevresinde çalışmış, Br 52'lerin 56507 plaket numaralı olanını örnek alarak çalışmaları gerçekleştirdim.


56507 numaralaı Br 52 Çamlık mevkiinde. Bu lokomotife baktığımızda, domuzluk diye tabir edilen iki tampon arasındaki koruyucu panelin siyah beyaz şeritli olduğunu görürüz.Domuzluğu fotoğraftaki gibi boyamayı amaçladım.

Ancak domuzluğa önce siyah atacağımdan, bu parçayla birlikte lokomuzun gövde üzerindeki Alman demiryollarına ait yazıları ve numaraları da ortadan kaldırmak gerekiyordu. Buralara; bize ait, Ay+Yıldız, TCDD harfleri+56507 rakam plaketleri konacağından bu işlemi yapmak gerekiyordu.

Bu tür boya işlemlerinde airbrushın kesinlikle kullanılması gerekir. Aksi takdirde fırçayla boyayarak, numara ve yazıları kapatmaya kalkarsak, boya kalınlığı oluşur ,yüzeyde kötü görütüye sebep verir.

Yine bizdeki Br 52'lerin kazan kapağının üstünde ilave far bulumaktadır. Bu farıda artık plastik parçalardan imal ettik.
Domuzlukla beraber siyaha boyadık.

Bu parçanın öntarafını, cam etkisi vermek için, önce aliminyum metal renge sonra füme cam boyasına boyayıp far görüntüsüne uygun hale getirdik.


Kırmızı olan domuzluğu önce siyaha boyamıştık. daha sonra şerit banlarla kaplayıp beyaz renk attık. Son aşamada bantları söküp siyah+beyaz şeritli domuzluğu ortaya çaıkardık.

Kaldığımız yerden devam ediyoruz.


Kazan kapağı vanası, 1/87 ölçek plastik model buharlısından yedekten temin edildi.
Daha sonra bu parça ve kazan gövdesinin sol tarafıda bulunan iki adet vana sarı metal (pirinç döküm) renge boyandı.


Kazan kapağı vanasının yeri tespit edilip kapağa ince matkap ucuyla delik açıldı ve vana yerine yapıştırıldı.
Aynı zamanda yeniden üretilen ön far da yerine oturtuldu. Bu parçaların yerleri ve ölçüleri fotoğraflardan incelenip tespit edilmiştir.

Sırada lokmotifimizin gövde plaketleri var.

56507, TCDD, Ay+Yıldız plaket çıkarmaları sırasıyla yapıştırıldı.



Yeni yaptığımız far, vana, boyadığımız domuzluk ve kazan kapağı menteşeleriyle 56507 numara plaketli önden görünüş.


Tender üzerindeki plaketi gösterirken, aynı zamanda su alma kapağının bulunduğu yerde paslanma etkisini vurgulamak için yaptığım weathering çalışmasının, esin kaynağı  olan fotoyuda burada göstereyim istedim. Lokomatiflerin tenderlerine su doldurma anında fazla sular taşar ve tender gövdesi üzerinde oksitlenmeye neden olurlar.
İşte burada yaptığımız çalışma gerçeğe dayalı olarak yapılmıştır.
Weathering çalışmalarında rastgele kirletme ve eskitme olmamalı geçekliği mümkün olduğu kadar gözden kaçırmamalıyız.



TCDD BR 52'nin sağ + sağ yakın plan ve sol görüntüleri.

Huzurlarınızda; Liliput TCDD, 56507, Br 52