Saygıdeğer modeltrenciler.

İzmir'in ilçelerinden Çiğli'de bulunan İzmir-Bandırma, İzmir-Ankara demiryolu hattı üzerinde olup, aynı zamanda Basmane-Çiğli  banliyö hattının da  bir zamanlar son istasyon görevini de uzun yıllar yapmış bu istasyon binasının, maket çalışmasını yapmayı düşündüm.  Bu istasyon modeli Anadolu'da pek çok  yerde rastlanabilecek bir bina modelini oluşturuyor.

Yapım aşamalarını sizlerle paylaşarak en başından en sonuna kadar fotoğraflarla, yaptığım incelemelerle, malzeme tanıtımı, yapıştırma, boyama, ek aksesuarlarla ortaya çıkarmaya çalışacağım. Bu çalışmalar daha sonra Proses Elektronik tarafından Sticko-Rama olarak hazırlanarak, model trencilere sunuldu. Bir başka konuda Sticko-Rama olarak yapımı da ele alacağız.

Saygıdeğer modeltrenciler.

İzmir'in ilçelerinden Çiğli'de bulunan İzmir-Bandırma, İzmir-Ankara demiryolu hattı üzerinde olup, aynı zamanda Basmane-Çiğli  banliyö hattının da  bir zamanlar son istasyon görevini de uzun yıllar yapmış bu istasyon binasının, maket çalışmasını yapmayı düşündüm. 

Yapım aşamalarını sizlerle paylaşarak en başından en sonuna kadar fotoğraflarla, yaptığım incelemelerle, malzeme tanıtımı, yapştırma, boyama, ek aksesuarlarla ortaya çıkarmaya çalıştım.

Bu çalışmalar daha sonra Proses Elektronik tarafından Sticko-Rama olarak hazırlanarak, model trencilere sunuldu. Bir başka konuda Sticko-Rama olarak yapımı da ele alacağız.

Yapım çalışmaları:

Önce sizlere fotoğraflarla bu İstasyon binasını tanıtıyorum. Çiğli istasyon binasının 21 Nisan 2007'de ilk çektiğim görüntüsü

Maket yapımına karar verince, ölçülendirmede ve binayı her tarafından tanımak amacıyla tekrar ayrıntı fotoğraf çekmek için 26 Mayıs 2007
Cumartesi günün öğleden sonra Çiğli'ye giderek gerekli çalışmaları yaptım. Havanın bulutlu oluşu foto çekimine daha uygun bir ortam yarattı.

Yanımda getirdiğim şerit metreyle ölçümleme yaptım.

Binanın yatay uzunluğunu ölçer iken dikkatimi çeken şu anda altında göründüğüm pencerenin aslında sonradan tadilat yapılarak pencereye
dönüştürülmüş bir kapı olduğunu farkediyorum. Pencere altındaki sıva farklığı dikkatimi çekti. Binaya ön yüzünden birdaha baktığımızda ortada bulunan pencereyle bize göre solda bulunan pencere arasındaki ölçü farkını rahatça görebiliriz.

Buradan yola çıkarak orta pencerenin sağında bulunan kapıyla solda bulunan pencerenin yapısal olarakaynı özelliklere sahip olduğunu görüyoruz. Demekki bu istasyon ilk yapıldığında burada da bir kapı bulunmaktaydı. Sonraki yıllarda bu kapı iptal edilerek alttan duvar örülüp pencereye dönüştürüldüğü ortaya çıkıyor. Ben de aslına sağdık kalmak için burayı kapı olarak çalışacağım.

Binanın çeşitli yerlerinden ölçülendirme yaptım. Bu ölçümlere göre 1/87 ölçeğine uygun yaklaşık ölçülerle bu maketi yapmayı amaç edindim. Ayrıca bu tür incelemeli çalışmalar, yaptığınız çalışmaya kişiyi daha iyi motive ediyor ve çok keyif veriyor. Örneğin bu köşe taşının birini ölçerek yukarı doğru saydığımızda 28 adet olduğunu tespit edip 28cmX28=700cm +ortadaki şerit çıkıntının da 18cm olduğunu tespit ettiğimde bina yüksekliğinin yaklaşık 720cm olduğunu buldum.1/87 ölçeğe uyarlamak için 720/87= 8.27cm gibi bir ölçü çıktı. Bina önüne yapılan platformun daha sonraları yükseltildiğini de düşünürsek, yaklaşık olarak binanın yüksekliğini 9 cm gibi kabul edip maket çalışmasında, bu gibi pratik ölçümlemelerle yapımı sürdürmeyi düşündüm.

Ön yüzden birkaç detay fotoğrafı. İstasyonumuzun isim tabelası.

Pencere kemerlerini de yakından görmüş oluyoruz.

Buradaki kapıya sonradan güvenlik nedeniyle demir kapı ilave edilmiş biz bunu dikkate almayacağız.

 İstasyon ana binasına sonradan ilave edilen yolcu bekleme salonu binası

İstasyonumuzun ilave binasının yanından arka tarafına geçiyoruz. Cumartesi günü Çiğli pazarı olduğundan arka alanda araçlar park ettiklerinden, tam  görünüşlü bir çelkim yapamıyorum.

Diğer bir açıdan aldığım görüntüde dikkatimizi çeken bir durum; demiryolu hattınından istasyonun arka tarafından da geçtiğidir. Binanın önüne sonradan çekilen duvar ve duvar içinde görülen ek yapı çirkin bir görüntü oluşturuyor. Biz bunları maket yapımında dikkate almayacağız.

Binanın arka yüzünde ise, ön yüzün aksine alt bölümde ortada kapı sağ da ve solda pencere bulunmaktadır. Yaptığımız çalışmaya bir
değer katmak için bu detayları bilerek maketi oluşturmak daha doğru olur kanısındayım.

Binamızın çatı yapısının duvar birleşimleri ve saçak görütüleri

Köşe taşları dizilimi bu taşaların sayısıyla bina yüksekliğin bulmuştuk. Ancak sonradan yapılan ek yapıyı dikkate almıyoruz. Bu ek yapı
önden baktığımızda solda kalan yapıdır.

Ana binaya bitişik bize göre sağda olan bekleme salonu binasının arka taraftan görüntüsü

Bu tarafta aslında iki adet pencere bulunmakta pankart diğerini kapatmış.

Pankartı geçici bir köşesinden çıkarıp ikinci pencereyi de tespit ediyoruz.

Ana binamızın basit genel ölçüleri

Maket yapımındaki kullanacağımız malzemeler:

Çeşitli kalınlıkta Pvc plakalar. Bu malzemelerle gövde yapımında çok iyi sonuç alınabiliyor. Kesmeye ve boya yapımına çok uygun malzemeler. Üç ayrı kalınlıkta bulunan bu malzemeler. 1mm, 2mm, 3mm kalınlıklarda olan bu malzemeler, yapının çeşitli konumlarına göre kullanılacaktır.

Çeşitli şekillerde kapı ve pencereler. TichyTrain marka olan bu aksesuarlar oldukça işe yarayan aksesuarlar.

Çatı yapımında kullanılabilecek, plastik özellikte kiremit malzemesi.

Ayrıca bu maket çalışmasını karton malzemeyle de yapabiliriz. Çeşitli kırtasiyelerde mimari kartonlar satılmaktadır. Bu kartonlar beyaz renkli olup 1mm, 2mm kalıkta olanları oldukça kullanışlıdır. Yapıştırmaları da çok kolaydır. Dileyen arkadaşlarımız bu tip kartonları temin ederek veya gri renkli mukavvalardan da yararlanarak maket çalışmaları yapabilirler.

Boyama konusunda zorlanan arkadaşlarımız çeşitli renklerde satılan elişi kağıtları veya fon kartonlarından da yaralanarak yaptıkları
maketlerin üzerini bu tip malzemelerle kaplıyabilirler.

Maket yapımında kullanacağımız karton veya plastik malzemeleri ölçüp, çizip,kesip, yapıştıracağımız yardımcı malzemelerimiz.

Ben istasyonu daha eskiye dönük yapmak istiyorum. Demir kapılar güvenlik nedeniyle yakın bir zaman da yapılmış ve görüntü olarak hoş durmuyor. Bunun için yapmayı düşünmedim.

Bir de yukarıda yaptığım açıklamalarda ön taraf ta bize göre sol alt kısımdaki geniş pencere daha önce kapıymış, o pencereyi de aslına uygun olarak kapı yapmayı düşündüm.

Püskürtme boya için zeminin pütürlü olması gerekiyor. Yüzeylere yapıştırı sürüp kurumaya başladığında kalın dişli zımparayla tampon yaparak bu görüntüyü vermeye çalışacağım.

Yan binadaki kaplama siding değil ahşap kaplama. Onuda plaka plastik parçaları şerit şerit kesip üstüne bindirme yaparak elde etmeye çalışacağım. Bu plastik plaka parçalarıda, 0.30 cm kalınlığında olan plastik plaka malzemeden keserek sağlayacağım. Bu  malzeme bende bulunmaktadır.

Arka tarafın üst katında, ön taraf gibi üç pencere vardır. Alt katta ortada kapı, her iki yanında pencere bulunmaktadır. Ön tarafın tersine bir durum vardır. Ön tarafta; ortada pencere, her iki yanda kapı vardır. Bu durum orjinal yapıya göredir.  Daha önceki açıklamalarımda da bahsettiğim gibi şimdi bulunan öntaraftaki geniş ölçülü bize göre solda kalan pencere esasında kapıdır. Ben makette bu durumu gözönünde bulundurup kapı yapacağım.

Arka taraftan görüntüler.

Bahçe duvarı arkasında Gar Şefi'nin Lojmanı bulunmaktadır. Ancak bu duvarda sonradan yapılmıştır.

Çalışmamıza kapı, pencere ölçülerini tespit etmeyle devam ediyoruz. Ölçümünü yaptığımız binanın gerçek ölçülerinden yola çıkarak
tespit ettiğim rakamları 87' ye bölerek makette uygulayacağımız 1/87 ölçülerini saptamaya çalışıyorum. Önce bir eskiz üzerinde hesaplamalar yapıp ölçüleri buluyorum.

Bir kağıda gönye kullanarak kapı ölçülerini 1/87 ölçeğine göre çiziyorum

Bir maket yapılmadan önce mutlaka taslak yapılamalı ondan sonra malzeme üzerinde çalışılmaya geçilmelidir. Bunun için öncelikle sabırlı olma şartı vardır. Çizimlerimizi sabırla yapmalıyız. İşin zevkli yanı da budur.

Maketin parçalarını önce kağıt üzerinde görmeliyiz. Detaylarını kalemimizi çalıştırarak, renk tonlaması yapıp, milimetrik çizimle ortaya çıkarmalıyız ki işin sonucu daha iyi olsun.

Şimdi sıara orta pencereye geldi. Sağ ve sol boşlukların ölçüsü dikkate alınarak orta çizgiyi buluyouz. Buraya penceremizi yerleştireceğiz.
Herzaman üşenmeden ölçü kotrolü yaparak çalışmamızı sürdürüyoruz.

Pencerimizi de çizimini tamamlıyoruz. Sonra bu çizimlerden yola çıkarak plastik malzememize bu ölçüleri uyarlayıp kesip yapıştırmalara
başlayacağız.

Şimdi de çizimlerimiz üzerindeki ölçüleri sizlere ileteyim.

Karton, plastik, kağıt gibi malzemelerin çapaksız, daha net kesimleri için altlık olarak cam parçasından yararlanmalıyız. 30cm x 45cm boyutlarında (ölçü isteğe göre değişebilir) elde edeceğimiz bir cam zemin üzerinde kesim işlemleri,  daha sağlıklı olmaktadır.

İstasyon binamızın ana gövde parçalarını plastik üzerine çizip, cam üzerinde metal cetvel kullanarak bir elimizle iyice cetveli bastırıp diğer elimizle maket bıçağıyla kesim yapıyoruz. Bu tip kesim çalışmalarında metal cetvel kullanmak son derece yararlıdır. Kesim anında bıçağın kayması durumunda plastik cetvellerin kenarları kesilebilir. Oysa metal cetvellerde böyle bir cetvel kenarı bozulması olmaz.

Ana parçaları daha geniş yüzeyli maket bıçağıyla kestikten sonra detay açmalarda, örneğin: kapı ve pencerelerde sivri uçlu daha dar
yüzeyli maket bıçağı kullanmalıyız. Özellikle kemerli pencerelerde bu maket bıçakları daha iyi netice verir.

Kesilen ve oyulan yerlerde az da olsa çapaklanmalar olabilir. Daha düz ve çapaksız bir yer için zımpara yapmamız gerekir. İnce su zımparasıyla kenarları düzeltmeye çalışyoruz.

İstasyon binamızın kemerli olan pencerelerindeki kıvrımları balık sırtı dediğimiz eğe ile tesfiye yapıyoruz. Kesim anında, kenarlardan bazı kaçmalar olabilir. Buraları en iyi şekilde eğe düzeltir.

Bu akşam (29 mayıs akşamı) yaptığımız çalışmalar kesme ve tesfiye işlemleridir.Bu çalışmalardan sonra yapıştırma çalışmaları olacaktır.

İstasyon binamızın kapı, pencere, bina köşe taşlarının yapımı: Bu taşlarda malzeme olarak 1/87 ölçeğine uygun olması açısından kırtasiyelerde satılan bir yüzü beyaz, bir yüzü gri olan kartondan yararlanıyoruz.

Bu işlemlerden önce bina sıvasına uygun olması için yüzye yapıştırıcı sürüp daha sonra biraz kurumaya başlayınca zımpara yaparak pütürlü bir zemin elde etmeye çalışıyoruz. Yüzeye az miktarda yapıştırıcı sürüp parmağımızla dağıtıyoruz.

Yapıştırıcının kurumasının ardından zımparalıyoruz.

Pencere kenarları ve bina köşe taşları için kartona şeritler halinde çizim yapıyoruz.

Bu şeritleri maket bıçağıyla kesiyoruz.

Kestiğimiz şerit şeklindeki kartonları pencere ölçülerini dikkate alıp bir pencere etrafını dönerek yapıştırıyoruz. Daha sonra bu pencere üzerinde kemer taşlarını ölçülendirip, yapıştırıyoruz.

Kontrolumuzu yapıyoruz. Duvarla pencere taşlarının seviye kontrolünü yapıyoruz. Herhangi bir sorun olmadığını görüp kesip yapıştıma işlemine devam ediyoruz.

Köşe taşlarını yapıştıyoruz.

Yan çaprazdan görüntülerle yapıştırdığımız kesme taş görünümlü karton parçaların yüzeyle seviye farkını görebiliyoruz. Gün boyu devam eden ön ve arka duvar yapıştırma işlemleri bitiyor. Ençok işlenen kısımlar burası olduğundan en zoru atlatıyoruz. Ancak bir başka zorluk daha bekliyor bu da küçük binanın ön ve arka duvarlarının ahşap lambiri görünümünü verebilmek. Bundan sonraki çalışmamızda bu durumu halletmeye çalışacağım.

Binanın ön yüzü

Binanın arka yüzü

Yapım kolaylığı açısından ön ve arka duvarlarda fazla işçilik olacağından ana blokları yapıştırmadan yapmayı düşündüm. Yan duvarlarda işçilik daha az olacağından yan duvarları yapıştırıp köşe taşlarını ondan sonra yapıştırmayı düşündüm.

Bu arada deneme için yan duvarı geçici bantla tutturup birkaç köşe taşını yapıştırmadan yerlerine koydum.

800 numara su zımparasından keserek yedek parçaya yapıştırdım. İyi oldu bu tür çalışma yapacak arkadaşlara güzel bir oldu. 1/87 ölçek için taş dokusuna 800 numara zımpara yüzeyi uygun.

İstasyonumuzun ana binasının yan duvarlarındaki pencerelerde işlendikten sonra ana binamızı toplayıp yapıştırma işlemi yapıldı. Yapıştırma yapmadan önce parçaların tesfiyesi yapıldı. Küçük eye ile yapışacak yüzeyin kenarları düzeltildi.

Metal cetvelle kenarın düzgünlüğü kontrol edildi.

Gerekli tesfiyeler yapıldıktan sonra yapıştırma işlemine geçildi. Yapıştırıcı olarak pvc plakalarda en iyi ve hızlı sonuç vermesi açısından Japon yapıştırıcılardan faydalandım.

Parçaları birbirine uyumlu olacak yapıştırıcı sürüp uyumlu olacak şekilde tutturdum.

Sıra çatı yapımına geldi. 1mm'lik pvc plakadan bina duvarlarını 10mm aşacak şekilde çatı alanını tespit edip gönye ile çizim yaptım.

Ana binamız ters konarak çatı çıkıntıları ölçüleri kontrol edildi.

Kesim işlemini yine cam üzerinde metal cetvel kullanarak gerçekleştirdim. Cam üzerinde kesim yapılması her zaman iyi sonuç verir. Burada dikkat edeceğimiz önemli bir nokta; kesim yaptığımız sırada çok bastırıp bir defada kesmemeliyiz. Cetvel ve maket bıçağı kayma yapabilir.
Daima iki üç seferde kesim yapalım. Önce bıçağımızla az bastırarak iz olacak şekilde derin kesmeden, parça üzerinde kesim yatağı açalım. Daha sonra ikinci veya üçünce defa bıçağımızla kesim yapalım. Böylece kaydırmadan temiz kesim yapmış oluruz.

Çatımız için çıkardığımız parçayı diklemesine tutup orta noktasını bularak boydan boya çizelim. Yine maket bıçağımızla iz yapacak şekilde bir defa bastırmadan ve parçayı bölmeden yüzeyde ince bir yarık açalım.

Çatı parçasını iki elimizle yavaşça kıvıralım. Böylece bütün bir çatı parçası elde etmiş olduk.

Çatı alt yapı parçasını gövdeye yapıştırıp diğer işleri yapmaya koyuluyoruz. Şimdi yan duvarların birleşim yerlerine köşe taşları yapılacak.

Gövde üzerinde yapılacak sıva dokusu ve köşe taşları kabartması için birkaç deneme çelışması yapıldı. Bina üzerindeki pütürlü sıva için yapıştırıcı ve zımpara uygulaması iyi sonuç vermedi. İnce kum çalışması da köşe taşları için olumsuz oldu. Sıva ve köşe taşları için farklı bir uygulama yaptım aşağıdaki fotoğraflarada bunları görüntülü açıkladım.

Boyama çalışmaları:

Kapı, pencere, köşe taşları rengi turuncu olduğundan bu renge uygun boyama yapıldı. Boya türü; enamel sentetik maket boyası kullanıldı. Akrilik boya su bazlı olduğundan kartonların boyanmasında bozuntu yaratacağından bu tür boya kullanılmamalıdır. Karton üzerine en iyi sonuç verecek olan yağlı boya türüdür. Yukarıda açıkladığım sentetik enamel boya bir tür yağlı boyadır.

1 Numara ince samur uçlu fırçayla, dikkatli bir şekilde taş olan yerleri turuncu renge boyuyoruz.

Turuncu renk boyama işlemi bitince sıra beyaz boyaya geliyor. İşte bu sırada sıva özelliğine uygun bir çalışma yapma düşüncesi
oluşuyor. Sıvamız pütürlü olduğundan bu görüntüyü verebilmek için koyu beyaz boyamızı fırçayla kalın bir şekilde sürüyoruz.

Lokal olarak sürdüğümüz boyayı tam kurumadan fırçamızla tuşlama yaparak boyanın kuruma aşamasında pütürlü bir hal almasını sağlıyoruz. Böylece bu sıva özelliğini bu şekilde vermiş oluyoruz.

Sabırla bölüm bölüm fırça tuşlama tekniğini uyguluyoruz.

Binamızın sıva ve beyaz boya işide bitince sıra köşe taşlarının dokusuna geliyor. Köşe taşlarının ince kartondan kullandığımız için kartonun yumuşak yapısından yararlanıp 0.3mm uçlu kalemimizin ucuyla bastırıp aynı boyama işlemindeki tuşlama tekniğini uyguluyoruz. Böylece köşe taşları yüzeyinde kabartılı doku oluşuyor.

Boya işleri tamamlanınca istasyon binamızın yazı levhasını da hallediyoruz. Genel bir görüntüsünü kontrol ederek sıra çatı pencere ve kapı işlerine geliyor. Bu işleri de Pazar günü yürütüp, 10 Haziran akşamı işimizi tamamlamayı hedefliyoruz.

Kapı, pencere yapımı çalışmaları:

İstasyon binamızın önden görünüşlü,fotoğrafından pencere sayısı kadar 11 adet baskı yaptım.

Pencere görünümümde perdesi en düzenli olanı seçip onu çevresinden yapıştırma payı bırakarak kestim.

Kestiğimiz pencerenin daha net görüntü vermesi açısından kahverengi keçeli kalemle cetvelle çerçevelerinin üzerinden çizdim.

Hazırlanan pencere ve kapıları, maketin iç kısımından yapıştırmadan önce prova yaparak tam yerine oturup oturmadığını kontrol ettim. Sonra hepsini sırasıyla tek tek yapıştırarak pencere ve kapı çalışmalarını tamamladım.

Şimdi sıra çatı yapımına geldi. Plastik malzemeden kiremit çatı malzemesini maketimizin çatı ölçüsüne göre kestim.

Kiremit plaka çatıya yapıştırıldı.

Binamızın kapı, pencere ve çatısı bitirildi. Bacaların ve yan tarafında bulunan bekleme salonu binası yapımına son sürat devam ediliyor.

Ana istasyon binamızın yanında bulunan küçük ve sonradan ilave yapılmış bekleme salonu binasının ön ve arka duvarları lambiri yapımı için kestiğimiz duvar bloğuna çizgilerle şekli vermeye çalışıyoruz.

Küçük binamızın duvarlarını yapıştırıp, pencere - kapı ve çatı çalışmalarını tamamlıyorum.  Daha önce ana binada uyguladığım yöntemi bir kez daha tekraralamamak için bu yapımı kısa geçiyorum. Ana binayla küçük binanın çatı kenarları pervazlarını kesip yapıştırıyorum.

Bacaları yapıp yerlerini kalemle işaretliyorum.

Maket bıçağıyla baca yerlerini kesip yerlerine yapıştırıyorum.

Çatı kenarları ve alt kesimleri kahverengiyle boyuyoruz.

Binalarımızın çatı eskitme ve kirletme çalışmalarını yapıyoruz. Burada kuru pastel boyadan yaralanıyoruz. Özellikle baca diplerindeki is akıntılarını vermeye çalışıyoruz. Küçük bina çatı eskitme çalışmalarını da tamamlıyoruz.

Çiğli istasyon bina çalışması tamamlanıyor.

Yapılan maketin fotoğrafları:

Bu gün 10 Haziran Pazar günü saat 20.30' da çalışmamızı tamamlamış oluyoruz.