Bu bölümde Revell BR01 Lokomotif kitinin yapımını göreceksiniz.   

Saygıdeğer model trenci arkadaşlar,

Sizlere ilginç bir çalışma sunmak isterim. 1/87 ölçek plastik kit buharlı loko model yapımının aşamalarını, başından sonuna kadar uygulamalı olarak çalışıp, sizleri bu konuda bilgilendirmek.

Amacım; diaroma çalışmalarında, çeşitli plastik aksesuarların(ev.istasyon, depo, vb. plastik malzemeler) yapıştırılma, tesfiye, boya(Fırça - Airbrush) ve eskitme çalışmalarındaki aşamaları ve yapım tekniklerini görsel olarak sizlere açıklamak.İşin bir başka boyutu da, bu lokoların plastik model kit üreticisi Revell firması tarafından üretilmesinin amacı; tren modelciliğinde en çok kullanılan 1/87 ölçeğinde, diaromalarda, tamamlayıcı ve ekonomik olması yönüyle istasyonlarda, lokomotif deposu önlerinde veya hat sonlarında durağan olarak görülen buharlı lokoların kullanılması. Hepimizin bildiği üzere, buharlı lokolar maddi olarak çok pahalı olduğundan, elektrik motorlu, metal aksamlı, aktif lokoların yanında çok daha ucuz olması sebebiyle bu tip lokolarında statik olarak kullanılmasıdır.

Bir başka amacı da; tren sevdalısı kişilerin işyerlerinde veya evlerinde çalışma masasında, kitaplığında, çeşitli süs objelerinin teşhir edildiği vitrinlerinde vb. yerlerde kullanılmasıdır.  Öncelikle buharlı lokonun kitini ve planlarının tanıtımıyla işe başlayalım.

Lokomotifimiz, Alman Demiryolları'na ait BR 01 Kitin  kutusu ve lokonun resmi:

Kutunun içinden çıkan, lokoya ait plastik parçalar. Bu parçalar, 1/87 ölçeğe göre, teknik elemenlarca yapılmış çelik kalıplara, plastiğin tek renk enjekte edilerek, taşıyıcı şasi ile birlikte üretilir.

Kitin içinden, montajı yapılacak  lokonun yapım planı çıkar. Bu plana bakılarak taşıyıcı şasi üzerindeki parçalar numaralarına göre dikkatlice kesilerek ayrıştırılır.

 Parçaların, maket bıçağıyla taşıyıcı şasiden kesilerek ayrılması

Plana uygun olarak parçalar dikkatlice yapıştırılır. Burada yapıştıcı işlevi çok önemlidir. Fotoda görüldüğü gibi iğne uçlu yapıştırıcıların kullanımı temiz yapıştırma işlemi için son derece idealdir. Yapıştırmada fazla taşkınlıklar bu tür yapıştırıcılarda olmamaktadır.

Yapıştırma işlerini takiben, parçalarda bazı kalıp hataları tespit edildiğinde ve birleşim yerlerindeki açıklıklar macunla doldurulur.
Macunlanan yerler kuruduktan sonra zımparalama işlemi uygulanır. Kullandığımız macunların markası 'Squadron'. Macun isimleri White Putty+Green Putty her ikiside çok iyi macunlardır. Yeşil olan geniş açıklıkları doldurur. Beyaz olan da ince yerleri doldurur.

Zımparalama işleminden sonra boya uygulamalarına geçmeden, plastik malzeme üzerindeki kirlenme ve elle tutulmalardan dolayı yağlanmalar oluşur. Boyanın yüzeyde sağlıklı tutunmasını sağlamak için plastik parçalar deterjanla yıkanır. Daha sonra kurutulup boya işlemine hazır hale getirilir. Önce 800 numara su zımparasıyla macun fazlalıkları alınır. daha sonra yüzeyin daha pürüzsüz olması için de 1200 numara su zımparası yapılır. Zımpra mutlaka su ile ıslatılarak yapılmalıdır.

Plastik parçalar, süngerle ve yağ sökücü özelliği olan bulaşık deterjanı kullanılarak yıkanmalıdır.

Boya işlemlerimde her zaman, astar boya yapılmalıdır. Astar boyanın iki işlevi verdır.
a) Ek yerleri ve bozuk alanların macunlanıp zımparası yapıldıktan sonra herhangi bir sorun olup, olmadığının kotrolunun yapılmasında.
b) Atılacak renk öncesi, alt zemin oluşturmak. Özellikle Kırmızı renkte mutlaka beyaz astar gereklidir. Plastiğin kendi rengi üzerine kırmızı rengi tututurmak zordur.

Astarlama tamamlanınca lokonun dingil takımlarının olduğu alanlar kırmızıya boyandı. Ancak, kırmızı renge biraz sarı katıldı. Buharlı lokolarda
kullanılan kırmızı renk; biraz içine sarı karıştırılmış ateş kırmızısı rengidir. Kırmızı boya işlemi tamamlanınca lokonun; kazan,markiz ve tenderin üst ana rengi siyah boyamasına geçildi.Gövde boyamasında, siyah boya içine biraz kahverengi katılarak, siyahın sertliği yumuşatıldı.Boya çalışmalarında karışım renkler uygulanarak daha doğallık yakalanabilinir.

Dingil takımlarının metal renge boyanması; Burada kullanacağımız renk döküm çelik rengi olmalıdır. Bu rengi, yine karışımlarla bulmaya çalışacağız. Gümüş rengine kahverengi ve siyah katarak elde etmeye çalıştık. Maket boyalarında gümüş ve alüminyum renk bulunduğunan çelik rengini bulmak için karışım yapıyoruz. Daha önce biyellerin içkısımlarını kırmızıya boyadığımızdan onların da esas gövdeleri çelik rengine boyandı. Bu arada markizin  kumanda bölümünün de renklendirilmesi yapıldı.

Alt taşıyıcı gövdeye dingiller yerleştirildi. Tekerlekler üzerine biyeller cımbız yardımıyla takılarak yapıştırıldı. Dingil takımlarının işi bitince, boya  rötuşları yapıldı.

Modelimizde sona doğru yaklaşıyoruz. Bu gün loko üzerindeki yazı ve işaretlerin sulu çıkarmaları ve vernikleme çalışmaları yapıldı. Ayrıca loko altlığı çalışmaları da yapıldı.

Sulu çıkarma işlemi:
Maket kitleri içinden, yapılacak modelin üzerindeki çeşitli işaretler ve yazıları içeren decal kağıdı çıkar. Decal kağıdı üzerine baskı tekniğiyle  elle yapılamayacak kadar küçük şekil ve yazılar basılır. Bu kağıdın özelliği; suya atıldığı zaman, üzerindeki şekilleri, şeffaf bir film tabakası aracılığıyla bırakmasıdır. Bu yolla maket üzerindeki yazı ve şekiller gerçeğine uygun olarak yapılmış olur.Sulu çıkarma kağıtları bu işler için özel hazırlanır. Üzerinde yapıştırıcı özelliği olan bir madde vardır. Sulu çıkarma kağıdı üzerine serigrafi, klişeli baskı, digital baskı tekniklerinden biri tercih edilerek, baskı yapılır. Baskı mürekkebi, kağıdın üzerindeki yapışkanlı maddeye yapışır. Bu işlemin üzerine şeffaf vernik basılır. Taşıyıcı film tabakası dediğimiz madde işte bu  verniktir.

Decal dediğimiz sulu çıkarma bu şekilde hazırlanır ve maketle birlikte kutulanır. Maketin yapıştırma, tesfiye, boya işleri bitince son aşamada decal işi yapılarak çalışma sonuçlandırılır.Bir kaba ılık su konur. Decal den istenilen parça kesilerek suya atılır. 10 saniye beklenir. Decal suyu görünce yavaş yavaş üzerindeki yapışkanlı maddeyi bırakır. Decal üzerine basılan boya şeffaf vernik sayesinde kurtulur. Cımbız ve yumuşak fırça yardımıyla bu madde alınıp maket üzerine dikatlice konur. Daha sonra kulak temizleme pamuğu ile hem pres yapılır hemde maket yüzeyinde oluşan su alınır. Son aşama olarak bu decallerin maketten çıkmaması içinde maketin geneline airbrushla vernik atılır.

Böylelikle maketimizi bir süre kurumaya bıraktıktan sonra yine diğer işlemlere devam ettik.

Kitin içinden çıkan plastik rayın boyaması yapıldı. Maketin konacağı kaideyi tasarlayıp, ölçülendirerek bir mobilyacıya yaptırdım. Bu kaide
önüne maketi tanıtıcı metal pirinç etiketi de yine bir plaketçiye yaptırdım. Akvaryum malzemesi satan bir dükkanda da balast taşlarına
uygun ince bir torba akvaryum kumu aldım. Rulo çimden bir parça keserek 2mm kalınlığındaki mimari maket kartonuna yapıştırıp çim zemin elde ettim. Çim zemini ahşap altlığın üzerine yapıştırdım. Ray ve balast taşlarını yapıştıracağım ince bir kartonuda hazırladım.

Ahşap altlık, ray, ince karton.      Balast taşı ve beyaz tutkal

İnce karton üzerine beyaz tutkal bolca sürülür. Parmak ucuyla zemine yayıyılır. Daha sonra üzerine ray oturtulur. Bu işlem aynı zaman da diaromalarda da uygulanabilir. Görüntü daha doğal olur.Hazır plastik balastlı raylardan daha gerçekçi bir görünüm verebilir.

Tutkallı zemin üzerine ray oturtulduktan sonra kum serpilir ve iyice kaplanır.Elle pres yapılarak iyice yapışması sağlanır.

Tutkal kuruduktan sonra yumuşak fırça yardımıyla fazlalıklar alındı. Tutkalın kuruma süresi yaklaşık 1 saattir. Bu süre sıcak havalarda
daha da kısa olabilir. Balastlı rayımız hazır hale gelince çim zeminli altlığa yapıştırıldı.  Maketimizin, weathering çalışmaları (eskitme ve kirletme) yapılarak sonuca varılacak.

Yeri gelmişken bir açıklık getirmek isterim. Eldiven takmamın iki amacı var.
1- Boya çalışmalarında elinizi koruyorsunuz.
2- Model boya aşamasında iken maketin yüzeyini detarjanla yıkadıktan sonra elle tutmazsanız boyanın yapışması daha sağlıklı oluyor. Elde, özellikle parmak uçlarında vücudumuzun salgıladığı yağ sıvısı, deydiğiniz yerde bir tabaka oluşturuyor. Boya, bu yağ tabakasına denk geldiğinde tutmuyor. Tabi bu olay gözle görülmeyecek kadar ince ve farkedilemiyor. Yine boya işlemi esnasında bazen farkında olmadan boya ıslak olduğunda tutuyorsunuz, işte o zaman parmak iziniz çıkıyor. Eldiven olduğunda ise parmak izi çıkmıyor.

Weathering çalışmalarına başlandı. Bu çalışmalarda toz pastel kullanmak bana göre daha iyi sonuç veriyor. Düzeltme yapacağınız zaman ıslak bir pamukla temizlenebiliyor. Kuru pastel boya ve çeşitli incelikteki fırçalarla eskitme ve kirletme işlemini yapabiliriz.Kullandığım malzemeler: Kuru pastel boya takımı, fırça, zımpara, kulak temizleme pamuğu.

Zımpara üzerinde, kullanacağımız rengin pasteli sürtme yöntemiyle ince toz elde edilir.

Toz haline gelmiş boya, fırça yardımıyla istenilen yerlere sürülür. Daha sonra boya fazlalıkları pamukla alnır. Üst yüzey temizlenerek çukur yerlerde kirli bir görünüm sağlanmış olur.

Lokonun gövde rengi hernekadar siyah ta olsa doğal koşullar ve kullanımdan dolayı boya üzerinde eskime, kirlenmeler olabilir. Renk efektleri yapılarak bu etki verilmeye çalışılır. Aynı işlemler tender de olduğu gibi kazan üzerinde de yapıldı. Dingil takılarında biyellerin mafsalları,tekerlek göbekleri yağlandığından buralarda da yap ve kirlilikler mevcuttur. Buralarda da toz pastelle gerekli renkler kullanılarak çalışma sonuçlandı.
Şimdi bu loko, ister masa üstünde, ister vitrin veya kitaplık rafında ister diaromalarda 1/87 ölçekli bir tren lokomotifi olarak kullanılabilinir.

Lokonun yeni üretimden çıkmış, temiz boyalı halini temsil eden maketi

Bu fotoda, lokonun kullanım halindeki biraz eskimiş ve kirlenmiş halini gösteren maketi.

Lokonun standlı genel görünüşü

Bu maket 1/87 ölçek olduğundan tenderine motor konabilir. Diğerlerinde olduğu gibi tender içinin hacmi aynı, ancak tender ve kazan bölümündeki dingillerin,  biyellerin metal olması gerekir. Oysa maketin tamamı plastik. Yeniden lokomotif yapma becerinizle bu iş çözümlenebilir. Revell model kitin parçalarında uyum sorunları var. Bunlar gerekli tesfiye çaılşmaları yapılarak çözümlenebiliyor.