Saygıdeğer modeltrenciler.

Geçmiş yıllarda Alman Demiryolları'nda ''DB''çok sayıda kullanılmış, daha sonra 1990'lı yıllarda Türkiye'ye 2. el olarak boyaları değiştirilip gönderilmiş ve TCDD' de 2000'li yılların başlarına kadar kullanılmış bu Ray Otobüslerinin modelleri benim çok ilgimi çekmişti. Bildiğim kadarıyla üç firma bu modelleri üretmiştir; Marklin, Flesischmann ve Roco.  Benim elimde, 1/87 ölçek Fleischmann ve Roco bulunmaktadır.

Otobüs görünümünde olduklarından, bu demiryolu araçlarına Ray Otobüsü dendiğini zannediyorum. Öncelikle, İnternetten yaptığım araştırmalarda bu araçlarla ilgili bulduğum  çok sayıda fotoğraflardan birkaçını sizlerle paylaşıp (DB çok var. Ancak! TCDD olarak çok az var.) , daha sonra modeller üzerindeki fotoğraflı incelemelerimi  paylaşmayı düşünüyorum. TCDD ile ilgili fotoğraf ve bilgi paylaşımında bulanabilecek arkadaşlarımızın da bu konuda katkıları olabilirse çok sevinirim. Bu modellere ilgi duyan ve elde etmek isteyen modeltrenci arkadaşlarımıza yararlı olabilir kanısındayım.

VT/VS 98 Rail Bus Fotoları

Almanya'da DB tarafından kullanılan bu araçlar, genellikle  kırmızı renkli olup,  lokomotif görevini üstlenen, motorlu  ''VT'' loko-vagon ile sadece vagon olan ''VS'' ikili Ray Otobüsü olarak kullanılırdı.

Yolcu taşımasında, gereksinime göre Ray Otobüsler 2X2 dörtlü olarak kullanılabiliyorlardı.

TCDD için 1990'lı yıların başında Almanya'da  Ray otobüsler yenilenip boyaları değiştirilerek Türkiye'ye 2. el olarak satılmışlardır.

Ray Otobüs'ün İlk geldiği yıllarda çekilmiş fotoğrafı.  Bu modeller TCDD' de  RM 3000'lik olarak anılıyormuş.

Ne yazık ki  ilginç ve güzel olan bu demiryolu araçlarının TCDD'de kullanıldığı dönemlerde çekilmiş fotolarına rastlayamadım.

1991 yılında, İzmir'de Alsancak-Buca arasında çalıştığı yıllarda bir kez binip bu güzergahta gidip gelmiştim. O zaman fotoğraflarını çekemediğim için şimdi çok üzgünüm.  Yine de tam yok olmadan hurdaya çıktıkları dönemlerde çekilmiş birkaç fotoğrafına ulaşabildim.

Hiç değilse bu fotolar bize TCDD kullanılan dış görünümleri renkleri hakkında bilgi verebilmektedir.

Almanya'da şu anda Nostalji olarak kullanılan bu araçlarla demiryolu sevdalıları geziler düzenliyorlarmış. Araçların içlerinden çekilmiş fotoları bize iç görünümleriyle ilgili bilgi vermektedir.

Ray Otobüsleri fotoğraflarını izledikten sonra şimdi bu araçların modellerini incelemeye başlayalım. 1/87 ölçek Fleischmann ve Roco VT/VS 98 Ray Otobüs modellerimiz. Kutularının dışından yan kısımlarından modellerimizin görünümü.

Bir başka açıdan iki model görünümü. Pencere yapılarındaki farkı açıkça görebiliyoruz. Roco burada daha gerçekçiliğe yaklaşmış.
Model üzerindeki cam çıtaları, Roco'da daha ince çalışılmış ve yüzey cam ile çıta arasındaki derinlik farkı çok belirgin görülüyor.

Bir başka önemli özellik Roco modelin camları saydam, Fleischmann'nın camları kumlanmış gibi saydam değil, kabin içi görülmüyor.
Motor görünümünü gizlemek için bu yola baş vurmuş olabilirler.

Fleischmann'da iki kabin arasında bağlantı kısmı model üzerinde sabit yapılmış, alttan kablo bağlantıları geçirilmiş dönüşlerde oynar kısım
vagon altında bağlantı kısmında bulunuyor.

Roco'da bağlantı parçası ayrı olarak verilmiş.

Bu parçayı biz takıyoruz. Tamponlar birbirine daha yakın bir konumda duruyor.

Dönüşler içerden yaylı bir mekanizma ile sağlanıyor.

Roco'da detaycılık daha öne çıkıyor. Model üzerindeki aksesuarları ek olarak veriyor.

Roco iç detayada önem vermiş. Yolcu koltuklarını rahatlıkla görebiliyoruz.

Her iki modelde 1/87 HO ölçek. Çok ilginç olan bir durum açıkça görülüyor. İki model arasındaki yükseklik farkı bulunmaktadır. Ayrıca Fleischmann daha geniş ve yüksek ancak Roco'dan uzunluk olarak daha kısa yapılmış. Sonuç olarak Roco model daha gerçekçi göze daha hoş görülüyor.

TCDD renklerine boyanmış bir model olarak, Fleischmann modeli kullanmayı düşünüyorum. Roco modeli şimdilik orjinal durumunda bırakmak istiyorum.

Yazımızın hazırlanmasından sonra ulaşan, Haldun Bağbakan koleksiyonundaki Trix marka aynı modelin karşılaştırmasını aşağıda bulabilirsiniz. Marklin'in DC sisteme uygun olarak üretim yaptığı Trix'in, 1/87 ölçekli VT/VS 98 modeli, Fleischmann ve Roco'nun ürettiklerinin aynısıdır.

Fleischman modelin, TCDD' ye dönüştürme çalışması öncesi, bu modelin detay incelemesine devam ediyorum.

Modelin sökümü için alt kısımda her iki kabinin ön taraflarında sürgülü bir sistem yapılmış, buradaki parça içe doğru kaydırılarak
modelin üstü çıkıyor.

Böylelikle motor bakımı ve lambaların kontrolü yapılabiliyor. Motor yapısı ve iç donanım nedeniyle içerisi tam görünmesin diye
kabinlerdeki camlar flu görünümlü yapılmış.

Modelde lamba sistemi ikili olarak verilmiş. Biri beyaz ışık veriyor, diğeri kırmızı ışık veriyor.

Modelin üç farının, lambalarının yanmadığı görünümü.

İleri doğru gider durumda üç far beyaz ışık veriyor.

Geri gider durumda olduğu zaman, alttaki iki far kırmızı olarak yanıyor. Bu durum her iki kabin önünde gidiş yönüne göre değişiyor.

Modelin boyamasında karşılacağımız en önemli sorun;gerçek Rail Bus'ta ön kısımlardaki ''V'' şeklindeki rengin, alt kısımda sıfıra kadar üçgeni
tamamlaması, oysa modelimizde kuplörler nedeniyle alt kısımlarda boşluk bırakılmış olmasıdır. Bu konuda biraz daha kafa yormak gerekecek!

Tampon yapılarında da bir değişikliğe gidmemiz gerekiyor. Görüldüğü gibi modelde yuvarlak olarak yapılmış tamponlar gerçeğinde yatay dikdörtgen gibi bir şekildedir. Bu sorun kolay giderilebilir. Alttan ve üstten eğe ve zımparayla tesfiye edilerek gerçeğine uygun şekle
dönüştürülebilir.

Parça ekleme çalışmaları:

Modelin her iki ön kısımında bulunan kuplörleri söküyoruz.

Kuplörlerin sökülme nedeni; yapılacak ek parçanın boşluğu kapatıp, kuplörlerin, kabinin alt kısma oturmasını engellemesindendir

Ayrıca ön tarafa, diğer lokomotiflerden artan ve yedek parça olarak elimde bulunan kancaların takılacağından dolayı kuplörlere gerek
kalmamasındandır.

Şimdi gelelim ön kısımda bulunan boşlukların kapatılması işlemlerine:

Kabin önündeki boşluğun ölçülendirilmesini yapıyoruz.

Çeşitli kalınlıklarda bulunan plastik plakalardan 0.30mm kalınlığında olanından, aldığımız ölçüye göre şerit şeklinde uzun bir parça kesiyoruz.

Plakadan kesip çıkardığımız parçayı kontrol ediyoruz. Kenarlarındaki çapakları zımparayla alıp temizliyoruz.

Kabin önündeki boşluğun eğimini dikkate alarak, plastik paraçanın esnek olmasından dolayı, yapışacağı yere göre eğerek alıştırma yapıyoruz.

Kestiğimiz şerit plastiği yerinde ölçülendirip, boşluğa göre  kesiyoruz.

Boşluk olan kısma yapıştırıcımızı sürüyoruz.

Parçayı yerine cımbızla oturtuyoruz.

Yapıştırılan parçaların dıştan ve içten görünümleri.

Modelimizi boyanacak konuma getiririyoruz. Deneme amaçlı ray standına oturtup gövde üzerinde boya öncesi son kontrolleri yapıyoruz.

 Yılların yorgunluğuyla yıpranmış olan VT 98 modellerine tekrar canlılık katma için gereken çalışmaları yapıp, sizlerle paylaşacağım.

Elimdeki Flesischmann modelle birlikte, Haldun beyin Trix modelini de aşamalarla çalışarak sonuçları hepberaber değerlendireceğiz.

Öncelikle burada Trix VT 98' in ilk görünümlerini içeren fotoğraflarını sizlere sunuyorum.






Fotoğraflardan da görüldüğü gibi oldukça yıpranmış durumdalar. Modeller üzerinde ilk belirlemelere göre 3 tampon yok. Bir tampon yuvası
kırık çekici konumdaki motoru olan aracın tavanında ki iki kornadan biri  yok. Ayrıca çekilen vagon motorlu olana göre boyası daha az yıpranık.

Gerekli temizlik ve bakım çalışmalarından sonra TCDD mi? yoksa DB mi? yapımına karar vereceğim.