Saygıdeğer modeltrenciler,

TCDD lokomotiflerinin yapım çalışmalarına bir yenisini daha eklemek isteğiyle DE 21500 Dizel lokomotifin yapımına başlıyorum.

TCDD' de yaklaşık 37 yıl hizmet vermiş bu lokomotifin tam olarak aynı modeli olmamakla beraber, üzerinde tadilat yapılarak bire bir aynısı olabilecek tek modeli Frateschi firmasının ürettiği 1/87 ölçek U20C modelidir.

Bu modelin yapımında kaynak olarak fotoğraflarından yaralandığım; Ergin Tönük, Demiryolu, Trains of Turkey internet siteleridir.

Foum üyelerimiz; sayın Ergin TönüK'e, yine bu modelin yapımıyla ilgili örnek çizim yapıp, gönderderen sayın Derya Ferendeci' ye, diğer sitelerdeki fotoğraf sahiplerine huzurlarınızda teşekkürlerimi sunarım.

Modelimizin yapım aşamalarından, önce konuya daha iyi motive olmak amacıyla fotoğraflar üzerinde incelemeler yaparak çalışmalarımıza başlayalım.

Ergin Tönük'ün sitesinde bulunan bu fotoğrafın kim tarafından çekildiği bilinmemektedir. Fotoğrafta DE 21500 ana tema olarak görülmesine karşın, kompozisyon olarak ta sanatsal açıdan değerlendirdiğimizde şekil ve renk dengeleriyle çok başarılı bir fotoğraf olduğunu gözlemliyoruz.

DE 21500' ün üzerinde; Atatürk fotoğrafı, Türk Bayrağı, bitki süslemeleri bulunmaktadır. Zannederim Cumhuriyet Bayramı Kutlaması olarak bu tür bir süsleme yapılmış olabilir.
 

DE 21500 dizel lokolu bir trenin Zonguldak- Karabük arası  güzergahda seyir halinde ve istasyonda bekler hali görülmektedir.

1965 yılında 40 adet satın alınan bu dizel lokomotifler çeşitli bölgelerde 2000'li yılların başlarına kadar hizmet vermişlerdir.

Üzerinde tadilat yaparak TCDD DE 21500 yapmaya çalışacağımız  U20C 1/87 ölçek model dizel lokomotifimiz.

Aşağıdaki karşılaştırmalı çalışma sayın Derya Ferendeci'ye aittir.

Üstteki modelin görüntüsü, ortadaki çizim; TCDD' de kullanılan lokonun açıklamalı şematik görünümü en alttaki görünüm ise TCDD 21500'e göre Derya bey tarafından fotomontaj ekleme yapılarak olması gereken loko görünümü.

Burada esas yapılacak çalışma; markizin, gövde üzerinde kesim yapılarak arkaya kaydırılması ve burun kısmının da yeniden yapılıp uzatılmasıdır.

Bizde kullanılan U20C' lerin nedense özelliği bu şekildedir. Tabi yalnız markiz ve burunla da iş bitmiyor. Markiz ön camları da dışa doğru ''V'' şeklinde uzatılacak bununla beraber farların yapısında da değişim olacaktır.

Markiz ön üst ve arka üst tavan önündeki far yapıları yeniden yapılacaktır.

TCDD DE 21500 yandan görünümüyle, yukarıdaki açıklamalar arasındaki farkı görebiliyoruz.

Üstteki fotoğraftaki dizel loko ile model üzerindeki yapılacak markiz ve burun değişikliği kolayca anlaşılmaktadır.

Gerçek lokonun arka kısmındaki üst tavan önü far düzeni bulunmaktadır.

Modelimizin arka kısmında üstteki foto daki far düzeni yoktur. Bu kısma yeni bir far düzeni yapılacaktır. Yine altta bulnan sağ ve sol farlarda yeniden yapılacaktır. Tamponlar da modele ekleme yapılması gereken parçalardır.

TCDD 21500'ün tavan görünümü oldukça sade bir yapı olarak görülüyor.

Modelimizdeki tavan yapısı gerçek lokoyla  bire bir aynı görünümdedir. Ancak markiz üstü tavanın önünde ''V''şeklinde bir uzantı yapılacaktır.

Yapılacak çalışmalarda belki arka sağ ve soldaki ızgaralarda ölçü değişikliği yapılacaktır. Gerçek lokoda bu ızgaralar daha uzun, modelde ise daha kısa konumdadırlar.

TCDD DE 21500' ün ön kısmı burun ve markiz ön camı dikkatle inceleyip modelimizle karşılaştıracağız.

Modelin burunu kısa görünüyor. Mutlaka uzatılacak. Tamponlar yapılacak. Cam üstü ve burun önü farlarda ilave olarak yapılacak.

Markizin ön camı modelde düzdür. Cam değiştilip ''V'' şeklinde yapılacak.

Gerçek lokonun yan çaprazdan görünümüyle ön camın dışa doğru uzantı konumu açıkça görülüyor.

Markizin içten görünümüyle ön camın bir başka açıdan görütüsü

Yeniden boyanmayı bekleyen bir DE21500. Ancak markizin sağ ön pencere altında kutu görünümlü bir bölüm var. Bu parça modele eklenecek.

Burada bir başka dikkat çekici bir durum vardır. Markiz yan camları üzeri yağmur saçaklarının var oluşu. Bu durumu dikkate alıp model üzerindeki çalışmalarımıza ilave etmeye çalışacağız.

Tampon yapılarında gerçek lokolarda da farklılıklar bulunmaktadır. Bu fotoğraftaki lokoda tamponlar yuvarlak görünümlüdür. Bir başka özellik domuzluktaki panelde beyaz şeritler bulunmaktadır.

Tamponların bu fotoğraftaki görünümü ise yatay dikdörtgen şeklindedir. Çalışmamıza yönelik motivasyonumuzu arttırma açısından lokomuza ait birkaç fotoğrafını inceleyelim.

Geçmişten bir anı: Haydarpaşa Gar'da Boğaziçi Expresi ve DE 21500

Anadolu'da yük treninde DE 21500

DE 21500 bu sefer yolcu treninde

Lokomuz Dizel motorundan çıkardığı kara egzos dumanıyla

Buharlıya takviye güç olarak yetişmiş DE 21500 ile  ilginç bir görünüm.

Fotoğraf incelemeleri konuya kişiyi daha çok ısındırmakta ve çalışmaya ayrı bir heyecen katmaktadır. Fotoğraflar üzerinde gerekli incelemeler yapıldıktan sonra modelin söküm çalışmalarına başlıyoruz.

Lokomotif üzerindeki korkuluk parçalarını tekrar kullanmak üzere cımbızla söküyoruz.

Markiz bağlantılı parçalar için maket bıçağının ters kısmını kullanarak sökme işlemini yapıyoruz.

Söktüğümüz parçaları, kapaklı plastik kutuya koyuyoruz.

Modelimizi alt ve üst gövde bağlantısını inceleyerek dikkatlice ayırıyoruz. Burada dikkat edeceğimiz önemli bir durum; lokonun gövde bağlantısında vida kullanılmamış, plastik tırnak şeklindeki parçalarla alt ve üst gövde birbirine tutturulmuş olmasıdır.

Bağlantı parçalarına hasar vermeden sağlam olarak modeli ayırıyoruz.

Modelimizin motor ve boji bağlantılarını inceliyoruz. Motordan ön ve arka bojiye çıkan şaft dikkatimizi çekiyor. Lokonun çekiş gücünü her iki bojiden sağlanması oldukça iyi bir durum. Beklenmedik bir yapımla karşılaşıyoruz.

Lokonun ana gövdesinin altında bir parça daha kalıyor. Bu kısım gerçek lokolarda ayak basma yerleri. Modelde bu parçaya yapımcı firma ne yazık ki bağlantı yerlerine yapıştırıcı kullanmış. Yapıştırıcı sürülmüş olan bu parçaları kırmadan sökmek için dikkat etmek gerekiyor. Maket bıçağının ucuyla yavaş ve sabırlı bir şekilde yapıştırıcıyı plastikten keserek kurtarmaya çalışyoruz.

Gövde altı ikinci parçayı da sorunsuz söküyoruz. Söküm işlemlerinde sabır ve dikkat büyük önem taşıyor.

Şimdi sırada kesme işlemi var. Bu çalışma çok önemli! Kesme sırasında yapılacak bir hata işi zora sokabilir. Burada en önemli
durum güven ve sabır. Cesaretle işe koyuluyoruz.

Keseceğimiz yeri gerçek lokomotifin fotoğraflarından bir kez daha bakıp metal cetvelle, keseceğimiz yeri maket bıçağının ucuyla çizerek gövde üzerine kesim yatağı açıyoruz. Kesme işlemi için ince kesimlerde kullanılan kıl testereyi kullanıyoruz.

Testeremizi daha önce maket bıçağının ucuyla belirlediğimiz kesim yatakları üzerinden yavaş ve dikkatli bir şekilde kullanarak modelin
önce bir yanını kesiyoruz.

Kesim işlemimizi modelin diğer yanını çevirerek sürdürüyoruz. Kesim yaptığımız sırada devamlı testerenin kestiği yerleri kontrol edip
keseceğimiz yerlerde sağa sola sapmadan düzgün kesim yapmaya özen göstererek çalışıyoruz.

Kesimde son aşama olarak tavan kısmını kesip işlemi sonlandırıyoruz.

Kestiğimiz gövde parçalarını inceliyoruz. Olumsuz bir durum göze çarpmıyor.

f

Kesilen parça kenarlarındaki çapakları eğe ile alıyoruz. Aynı zamanda kesilen kısmı da eğe ile düzeltiyoruz.

Zımpara ile kesilen yerlere son düzgünlüğü vermeye çalışyoruz.

Markiz bölümünü, kesilen gövde ile birleştimeden önce yapıştıracağımız yerlerin tam oturup oturmadığını kontrol ediyoruz. Gördüğümüz kadarıyla kesimde iyi bir sonuca gittiğimiz ortaya çıkıyor. Model üzerinde yapılan en önemli çalışmalardan birini çözümlemenin
rahatlığını yaşıyoruz. Burada yapılan bu kesim çalışması, kişiye büyük bir sıkıntı yarattırıyor. Sonucun iyi olmaması durumunda modeli kaybetme durumuyla karşı karşıya kalma riskini doğuruyor. Neyse bu durumu da atlatıp markiz önü burun yapımına geçmek için
gerekli hazırlıklara başlıyoruz.

DE 21500' ün modelinin markiz önü burun çalışması


Lokomotifimizin kesilen parçalarına gerekli tesfiye işlemleri yapıldıktan sonra parçaların doğru ölçüler içinde kullanımı için bir çalışma yapıyoruz.


Kestiğimiz parçaları bantla geçici olarak birleştiriyoruz.


Gövdeyi beyaz bir karton üzerine oturtup çevresinden çizerek şablon hazırlıyoruz. Bu şablona göre burun-markiz yerleşimini ve ek yapılması
düşünülen parçanın yerini belirleyeceğiz.


Şablonun üzerinde kesilen parçaların yerlerini gönye ile belirliyoruz. İlk önce jenaratör motorunun bulunduğu uzun arka gövdenin yerini
belirliyoruz.


Markizin yerini şablonda belirliyoruz.


Ek parça yapacağımız burunun yerini belirliyoruz.


Markizi tekrar çıkardığımız kısma oturtup buradaki eksiltme yapacağımız parçanın yerini tespit edip, kesim hazırlığına başlıyoruz.


Kıl testere ile keseceğimiz kısmı önce maket bıçağı kullanarak kesim yatağı açıyoruz.


Gövdedeki fazla olan kısmı testeremizle kesiyoruz.


Kestiğimiz parçanın markiz içinde kalacak kısmıyla, arka gövdeye yapıştıracağımız kenarlarını eğe ile düzeltiyoruz.


Kesilen parçaları şablon çizim üzerine oturtup yerlerinin ölçülerinin doğru olup olmadığını kontrol ediyoruz. İncelememize göre şu ana kadar herhangi bir sorunun çıkmadığını gözlemliyoruz. Burun üzerinde kalan açıklığı plastik parçalardan ekleme yaparak kapatmayı düşünüyoruz.

DE 21500 model lokomotifimizin markiz önü burun çalışmasına devam ediyoruz.


Markizin yeni yerini tespit ettikten sonra burun kısmının üst bölümünü plastik parçalardan yapacağımızı belirtmiştik.

Markizin arkasından çıkardığımız parçanın üst eğimi ile burunun üst eğimi dikkatimizi çekiyor. Bu kestiğimiz parçayı tekrar incelemeye alıyoruz.


Kesip çıkardığımız parçayı burunun ön kısmındaki parçayla karşılaştırıyoruz. Görüldüğü gibi parçaların üst eğimlerinin aynı olduğu kesinlik kazanıyor.


Burunun açık kalan kısmıyla gövde arasını ölçüp kesim işlemini yapıyoruz.



Kestiğimiz parçanın eğe ve zımpara ile düzeltmesini yapıyoruz.


Kestiğimiz parçanın uygunluğunu görmek için  ekleme yapacağımız yere koyup, kontrol ediyoruz.


Burun ve markiz bağlantıları kontrollerini de yapmayı ihmal etmiyoruz.


Modelimizi çizim şablonumuza oturtup bütününü incelemeye alıyoruz.


Sabırla her açıdan kontrollerimizi yapıp, burun bölgesindeki ulaştığımız sonucu gözlemliyoruz.

Saygıdeğer modeltrenciler, 8 Nisan 2008 akşamı Fenerbahçe'nin Avrupa Şampiyonlar Ligi maçı sonrası alınan sonuçtan duyduğum üzüntüyü unuttaracak, bir süre ara vermiş olduğum TCDD DE 21500 Dizel Lokonun markizinin, gövde üzerinde arkaya kaydırılamasıyla sorun olan
bojideki fazlalığın ve pencere kısmının kesme işlemlerine başladım.


Markizdeki pencere camlarını çıkararak işe koyulduk. Bu işlemin sonunda, lokomotif tamamen elden gidecek veya  sonucun olumlu olması durumunda yola devam edilecek.


DE 21500'ün ön camları öne doğru ''V'' şeklinde uzantı bir şekil olduğundan modeldeki düz olan ön camların kesilerek yeniden şekil verilmesi gereklidir. Bu işlem için kesimden önce; maket bıçağının ucuyla metal cetvelinde yardımıyla pencerelerin dik kenarlarını çizerek kesim izi yapıp bu kısımların sorunsuz kesilmesi için ön hazırlık yapıyoruz.


Kıl testereyle, maket bıçağıyla iz yaptığımız yerlerden pencere kenarlarının kesiyoruz.


Pencerelerin tavanla birleşim yerleri düz olmadığından bu kısımı maket bıçağıyla kesmek zorunda kalıyoruz.


Kesilen yerleri eğe ile düzeltiyoruz. Tavan kısmı görüldüğü gibi düzgün bir şekilde kesilerek bu kısımdaki kesim işlemi sorunsuz bir şekilde çözümlenmiştir.


Markizin ön burun bağlantısı ve yeniden yapılacak ön pencere kısmını kontrol amaçlı gövde ile birleştirerek inceliyoruz.


DE 21500 modelinin kaportasını bojilerin bulunduğu alt şasi üzerine oturttuğumuzda esas sorunla karşılaşıyoruz. Markizin geriye çekilmesinden dolayı ilave yaptığımız burun kısmı boji üstündeki motorun üst köşesinin üstüne geldiğinden, burada seviye farkı oluşuyor!

Burun kısmının tam oturması için motorun ön üst kısmının kesilmesi gerekmektedir.


Ön pencerelerin hizasından motorun ön kısmını kaporta üzeride iken aşağı doğru kesiyoruz.

Kaportayı çıkarıp bu sefer doksan derece konumunda şasiye paralel olacak şekilde parçayı keserek çıkarıyoruz.


Kesilen kısmı eğe ile düzelterek burun kısmının sorunsuz yerine yerleşmesini sağlıyoruz.


Tekrar kaportayı şasi üzerine oturtup burndaki parçayı da yerine yerleştiriyoruz. Görüldüğü gibi burada karşılaştığımız sorunu aşıyoruz.


Yine de tedbiri elden bırakmamak için bojiyi sağa çevirip herhengibir takılma veya sürtme olup olmadığını kontrol ediyoruz. Sağ dönüşte hiçbir sorun olmadığını gözlemliyoruz


Bu defa bojiyi sola çevirerek bir de bu yönde deneme yapıyoruz. Bu kısımda da herhengi bir takılma veya sürtünme olmadığı gözleniyor.

Bu çalışmamızla yapım aşamasındaki en büyük engeli aşmış oluyoruz. Bundan sonra ''V'' şeklindeki ön pencere yapımıyla çalışmamıza devam edeceğiz.

Markiz önü pencere çalışmamızda ilk denememiz başarısızlıka sonuçlandı!  Bir kez daha plastik parçalar üzerinden deneme yapılacak.

Biz de bu arada modelimizin TCDD renk ve şekline göre yapacağımız boyama öncesi, üzerindeki boyaları sökme işlemini ele aldık.


Modelimizin üzerindeki boyaları oldukça zor söküldü. Önce saf alkollü boya üzerine pamuk yardımıyla sürerek boyayı çıkarmaya çalıştık. Ancak boya çıkmadı! Bunun üzerine hirolik fren yağı denedik o da pek faydalı olmadı. Son çare olarak aseton  uygulandı. Boya aseton ile çıkarılabildi. Boyayı aseton ile sökerken boyanın türünün akrilik olduğu anlaşıldı. Eğer boya sentetik özellikli bir boya olsa idi alkol ve hidrolik fren yağı boyayı daha çabuk sökebilirdi.

Aseton bile boya sökümünde bizi oldukça zorladı. Ancak uzun uğraşı ve sabırla boyanın büyük bir bölümü model üzerinden sökülerek yeni boya atılamasına uygun hale getirilidi.


Modelimizin boyaları söküldükten sonra burun üstü ek parça ile burunun tamamı olan parça ana gövdeye yapıştırıldı.


Burun bölgesindeki yapıştırılan parçaların ek yerleri dolgu macunuyla işlendi.


Dolgu macununun kurumasından sonra zımpara yapılarak yüzey üzerinde düzeltmeler yapıldı.


Modelimizin boyası sökülmüş ve burun bölgesi parçaların gerekli tesfiyesi yapılmış şeklinin değişik açılardan görünümü. Modelimizin markiz önü penceresi  tamamlandıktan modele astar boya atılacak. Astar boya sonrası TCDD' ye özgü kırmızı zemin üzeri beyaz şeritli boyama
yapılacak.

TCDD DE 21500 dizel lokomotifte markiz ön cam çerçevesi çalışmamıza devam ediyoruz.



Birinci denememizin istediimiz sonucu vermemesinden dolayı bu çalışmayı daha ayrıntılı yapmaya karar veriyoruz. Bilgisayarda çeşitli DE21500 fotoğraflarından ön cam görünümünü inceleyerek kağıt üzerinde çizim yapıp, şekli tam olarak algılamaya çalışıyoruz.

''V'' şeklinde olan bu cam çerçevesi şeklinin markiz ve burun bağlantılarındaki yerlerini tam  olarak görüp, inceleyerek şeklimizi bu doğrultuda ortaya çıkarmaya çalışacağız.


Markiz üstünden ölçü alarak plastik parçadan önce, tam ölçüye uygun kağıda çizim yaparak kağıttan bu şekli kesiyoruz. Bu işlemde kağıdı şablon olarak kullanıyoruz. Çerçenin burun üstüne oturması için kavis kısmını unutmadan çizimi buna göre yapıyor ve bu özelliğe göre kesiyoruz.

Kestiğimiz şablon konumundaki kağıt parçayı model üzerinde prova ediyoruz.


Kağıt şablonumuzu plastik parça üzerine koyarak şeklin ana görünümünü plastik üzerine  şablonumuzun kenarlarından çiziyoruz.


Cam çerçeve olarak kullanacağımız plastik parça üzerine çizimlerimizi tamamlayarak maket  bıçağıyla cam olan yarleri keserek boşaltıyoruz.

Bu işleme başladığımızda ev halkının yoğun baskısıyla karşılaşıp, önceden programlanmış  pazar gezmesine doğru yola çıkıyoruz.

Pencere çalışmasındaki son durumun fotoğrafları.


Kestiğimiz çerceveyi ön tarafa yerleştirdikten sonra tavanın ön kısmını da plastik levhadan kestiğimiz parça ile tamamlıyoruz. Ancak ön camların üstünde bulunan farları ilave edeceğiz. Burada eski farları kullanmaya çalışcağız. Farların sağında ve solunda bulunan küçük çerçeveleri boya ile belirtmeye çalışacağım. Bu parçaların boyutu çok küçük olduğundan kesim işlemi mümkün olamadı.


Tavanın ön kısmına ek yaptığımız parçanın birleşim yerlerini dolgu macunuyla dolduruyoruz.


Macunun kurumasından sonra zımpara ile yüzeyde düzeltme yapıyoruz. Ek yaptığımız cam çerçeve ve tavan parçalarının gövde ile bağlantısında herhangibir sorun görülmemektedir. Burun kısmına oturan yerlerde çok az açıklık vardır. Buraları yapıştırıcı ve macunla dolgu
yapılarak kapatılacaktır.

Ek yaptığımız çerçevenin her iki yanında bulunan bir kapı camı olmak üzere iki dar uzun  çerçevenin üst kısımlarıda kesilerek üçgen görünüme getirlidi.


Ön cam çerçevesinin yeni şeklinin yandan görünümü.

Sözünü ettiğim gibi markiz önü pencereler biraz geniş yapıldığı için içime sinmediğinden pencere içlerine ek parça koyarak gerçek lokomotifte olduğu gibi daha dar bir konuma getirip çerçevenin orta dikmsesini üstüne gelecek far parçası için yer daha uygun hale  getirildi.



Ek yaptığımız parçalar üzerine macunlama yapıldı. Bu arada çerçeve iç köşeleri yuvarlak eğeile gerçeğindeki gibi yuvarlatıldı.


Lokomotifin kestiğimiz ön kısmında bulunan far tekrar kullanılmak üzere yeni ön alınlığa uygun olarak arkası iç bükey ''V'' şeklinde kesilerek pencere üstü alınlığa geçici olarak yapıştırıldı. Farın duruşu kontrol edildi.


Çerçeveler tekrar elden geçirilerek gerçeğindekine daha uygun hale getirildi.Farın yan kesitten görünümünde de bir sorun olmadığı gözlendi.

Böylece en çok ürktüğüm ve zorlandığım ön cam çerçeveleri yapımında istediğimiz sonuca ulaşabildik.

Arka kısımda üst far bölümü ve burun ile yine arka kısımdaki farların yapımını da uygun bir şekilde gerçekleştirebilirsek boya atımına geçerek finale doğru yaklaşmış olacağız.

Bu içerik yapım aşamasındadır. Son aktarılan tarih 14 Nisan 2008 01:26